"De week van Minder Mobiliteit" - opinieartikel

We zijn halfweg de week van de mobiliteit. Die week is langzamerhand uitgegroeid tot een niet te missen september event. De oproep tot duurzame mobiliteit en bewust autogebruik klinkt tussen 16 en 22 september luid. Autovrije straten, feestelijke ingerichte stations en www.STRAPdag.be, allemaal met het oog op aangenaam verplaatsen.

"Aangenaam verplaatsen" is een leuke en gezellige uitdrukking, voor je auto laten staan en meer te voet, op de fiets en met het openbaar vervoer op pad.

Hindernissenparcours

Niet zo evident blijkbaar, want een tramrit krijgt in een filmpje van De Lijn op de site van De Standaard de benaming hindernissenparcours mee.

Die term hindernissenparcours is bij ons blijven hangen. Niet alleen De Lijn stuit met haar trams op hindernissen.

Ook verkeersslachtoffers met een blijvende handicap weten wat het woord hindernissenparcours betekent.

Onze samenleving is zodanig ingericht dat keuzevrijheid voor "minder mobielen" in de samenleving ontbreekt. Thuisblijven blijft vaak als enige optie over. 

In de week van mobiliteit is er voor hen maar weinig aandacht. Begrijp ons goed, wij zijn voorstander van duurzaam en aangenaam verplaatsen, maar hoe verhoudt zich dat tot de aandacht voor "minder mobielen".

In hartje Antwerpen, kun je als "minder mobiele" op dit moment je maar moeilijk verplaatsen, laat staan dat je nog een keuze hebt om dat duurzaam te doen. De talrijke stoepranden, wegwerkzaamheden, ontoegankelijke trams,  bussen, winkels, cinema's en fitnesscentra maken dat mobiliteit voor minder mobielen een utopie is.

De acties in de week van de mobiliteit hebben, onbedoeld soms, zelfs nog een negatief effect. Omdat duurzame mobiliteit, niet per definitie hetzelfde is als toegankelijke mobiliteit. En dat is jammer! Juist in de week van de mobiliteit zou verplaatsen voor minder mobielen ook aangenaam moeten zijn en meer keuzevrijheid moeten bieden. Als we ook voor hen inzetten op duurzamer, moeten onze straten en pleinen en ons openbaar vervoer een inhaalbeweging maken.

Op dit moment moet je als minder mobiele in een rolstoel als je gebruik wilt maken van het openbaar vervoer op voorhand reserveren, zowel voor de trein als de bus. Hoe dat komt?

Slechts 65% van de bussen is volledig toegankelijk. Voor de trams is dat nog maar 35%. Andere steden in Europa zijn er allang in geslaagd om volledige toegankelijkheid te garanderen voor hun minder mobiele medemens. Daar kun je op elk moment van de dag, gewoon als je zin hebt, de bus, de tram of de trein nemen.

Dan is duurzaam en aangenaam verplaatsen een keuzemogelijkheid voor iedereen.

Minder mobiele verkeersslachtoffers worden op dit moment zelfs twee keer slachtoffer van "mobiliteitsbeleid". Eerst raken zij door een verkeersongeval zwaargewond en komen in een rolstoel terecht, en vervolgens perken we hun mobiliteit nog verder in door een ontoegankelijke samenleving.

En met die beperkte mobiliteit verminderen ook hun kansen om volwaardig te participeren in de samenleving. Neem nu de kansen op werk. De gespecialiseerde trajectbegeleidingsdienst (GTB-Vlaanderen) begeleidt in opdracht van de VDAB mensen met een arbeidshandicap in hun zoektocht naar een job die bij hen past. Zij concludeert op basis van haar uitstroomcijfers 2013, dat beperkingen in mobiliteit in één derde van de gevallen drempels oplevert in een traject naar werk.

De nieuwe Vlaamse ministersploeg is gelukkig van goede wil. In het regeerakkoord pleiten de partijen voor een integraal toegankelijke samenleving. Onze hoop is daarop gevestigd. Onze wegen, onze scholen, ons openbaar vervoer, onze winkels: allemaal ontworpen volgens het concept van "universal design". Dat vraagt publieke en private inspanningen, maar vooral ook dat we af en toe kijken door de bril van een "minder mobiele".  Voor zo'n aangepaste en integraal toegankelijke samenleving hebben we wellicht iets meer dan een week nodig.

Trek er de komende vijf jaar maar alvast voor uit!

Gerdine Westland, vzw Rondpunt, bondgenoot na een verkeersongeval

Jos Wouters, Gebruikersoverleg Handicap en Arbeid