“Als ik mijn verhaal vertel in de klas, mag ik mezelf zijn”

Al sinds 2012 leggen slachtoffers, nabestaanden, naasten en veroorzakers hun ziel bloot door in scholen te vertellen over hun verkeersongeval en de gevolgen. Rita (58), alleenstaande mama van vijf jongvolwassenen, is één van hen. Mede door haar stond de teller vorig jaar in januari op 2.500 getuigenissen sinds de start van het project. 

De getuigenissen doen (toekomstige) chauffeurs stilstaan bij de ingrijpende gevolgen van een verkeersongeval voor alle betrokkenen. Het persoonlijke contact met de getuige maakt de sensibilisering enorm effectief, maar om zo’n inkijk te geven in je persoonlijke leed en leven moet je moed hebben. We vroegen Rita, die sinds 2016 haar verhaal vertelt, wat Getuigen onderweg voor haar betekent en hoe ze haar leven opnieuw probeerde op te pakken na het verlies van twee dierbaren in een verkeersongeval. 

RITA: “De dood van mijn mama in 1998 betekende een ommekeer in mijn leven. Als enige dochter bleef ik over met een vader die verdronk in verdriet. Mijn vijf kinderen, die toen nog klein waren, moesten plots hun oma missen. Maar bovenal was ik mijn grote steun en toeverlaat kwijt. Na haar ongeval kon ik niet anders dan mijn werk opgeven. In 2013 kreeg ik borstkanker, ook dit was iets akeligs om te verwerken, maar het ergste was het ongeval van Ellen (16), de vriendin van mijn jongste zoon. Ze stierf op de achterbank van een auto, terwijl mijn zoon naast haar zat.” 

Op welke manier veranderde je leven door deze gebeurtenissen? 

RITA: “Ik was iemand die me nooit te veel zorgen maakte, alles liep zoals het hoorde met zijn goede en kwade dagen. Na de ongevallen heb ik vooral geleerd om meer stil te staan bij diep verdriet. Er niet zomaar overheen te gaan. Door die gebeurtenissen heb ik altijd tijd, hoewel ik eigenlijk weinig tijd heb. Maar ik maak tijd voor de belangrijke dingen in het leven. Veel kleine verzuchtingen zet ik gewoon aan de kant, ze zijn voor mij onbelangrijk geworden.” 

Hoe vind jij die veerkracht om door te gaan?

RITA: “Ik kan mezelf met een kopje koffie in de zetel zetten en tegen mezelf zeggen: ‘En nu ga je even niets doen en nadenken, en laat die gevoelens maar komen’. Ik heb dit geleerd om er te kunnen zijn voor anderen, zoals voor mijn jongste zoon bijvoorbeeld. Mijn kinderen hebben niets aan een mama die zich wentelt in verdriet of negatieve gedachten. Ik kan mezelf tot de orde roepen en zeggen: ‘Nu is het weer tijd om verder te gaan.’ Ik merk wel hoe belangrijk het is om je verdriet te kunnen delen. Er moet iemand zijn die je begrijpt en die met je wil meestappen in het leven. Dat heb je nodig om te kunnen overleven”. 

Hoe sta jij het liefst stil bij wat gebeurd is? 

RITA: “Stilstaan doe ik het liefst alleen, in stilte. Of met een streepje muziek op de achtergrond. Ik ga regelmatig naar de plaats waar Ellen stierf en leg er een bloem, dat helpt me vooruit. Ik zoek wel mensen op waarmee ik nog even over hen kan praten, maar ik probeer die momenten wel af te bakenen. Ik wil mezelf niet verliezen in negatieve gedachten en vooral naar de mooie herinneringen terugkijken.” 

Waarom besloot je om je verhaal te vertellen in scholen? 

RITA: “Na een bepaalde periode merk je dat mensen verwachten dat je over je verdriet heen bent, maar er staat geen tijd op rouwen. Als ik mijn verhaal vertel in een klas vol jonge mensen, mag ik mezelf zijn. Ik mag alles vertellen wat ik wil en zomaar. En ze luisteren naar mij, want het is voor hen de eerste keer dat ze het horen. Na het verlies van Ellen besefte ik ook dat ik eigenlijk niet echt gerouwd had om mijn mama, ik had toen ‘geen tijd’. Het verdriet van zoveel jaar geleden kwam nu keihard binnen. Plots zat ik met een leegte die maar niet opgevuld raakte. Ik moest iets doen om mijn mama en Ellen te eren, te herinneren en niet te vergeten.” 

Welke boodschap geef jij de leerlingen mee?

RITA: “Ik maak altijd duidelijk dat het niet mijn bedoeling is om hen te zeggen wat ze wel en niet mogen doen. Ik probeer vooral te duiden welk verdriet een verkeersongeval kan veroorzaken, en dat niet alleen voor de dichte familie maar voor een hele omgeving. Ik vertel hen altijd hoe erg het is als je niets meer kan zeggen tegen de persoon die een paar uur geleden nog voor je stond. Hoe erg het is als afscheid nemen niet meer kan. Ik vraag hen om altijd voorzichtig te zijn. Meestal zitten ze muisstil en luisteren ze, na de getuigenis krijg ik een stapel geschreven briefjes mee.” 

Zijn er dingen die je graag nog zou doen om alles een plaats te proberen geven? 

RITA: “Met het ouder worden, denk ik er steeds vaker over na om een boek te schrijven. Alles op papier zetten en mijn verhaal van me af schrijven. De titel zou kunnen zijn ‘Het is wat het is’. Een zin die ook op mijn voorarm getatoeëerd staat. Voor mij zegt het hoe broos het leven is en hoe blij we moeten zijn als alles goed gaat. Het geeft me ook de kracht om door te gaan, want je kan de klok niet terugdraaien. Je kan een verhaal niet mooier of slechter maken dan het is. Het is wat het is.”

Het verhaal van Rita vind je ook terug in ons Jaarverslag 2018. In 2018 brachten 73 getuigen en 52 buddy's hun getuigenis in scholen. Met zo'n 566 getuigenissen sensibiliseerden ze 16.511 leerlingen van de derde graad in het secundair onderwijs. Lees hier meer over het project Getuigen onderweg of ontdek ook de verhalen van Wim, Hilde en Joren in ons Jaarverslag 2018. Elk op hun manier vonden ze veerkracht om door te gaan na een verkeersongeval.