Adviesnota om verkeersslachtoffers beter te beschermen bij schadevaststellingen na een ongeval

Adviesnota vzw Rondpunt DOC 54 2279/001 

Aan de Belgische Kamer van Volksvertegenwoordigers Commissiesecretariaat 

Wetsvoorstel Houdende de bescherming van slachtoffers bij schadevaststellingen na een ongeval

Contactpersoon: Nathalie.vandendaele@rondpunt.be, 03/2057480 

Voor slachtoffers met een blijvend letsel na een verkeersongeval waar ze zelf geen schuld treffen, is naast de juridische strijd de confrontatie met vaak onbegripvolle en afstandelijke houding van verzekeringsmaatschappijen de echte strijd. Bovenop de traumatische ervaring van een verkeersongeval, worden slachtoffers bijkomend geconfronteerd met juridische en verzekeringstechnische gevolgen, waardoor er sprake kan zijn van hernieuwd slachtofferschap tijdens deze lange procedurele strijd. Slachtoffers voelen zich voor de tweede keer slachtoffer door een gebrek aan empathie tijdens de afwikkeling van het verzekeringstechnische aspect van hun verkeersongeval. 

Aanbevelingen en opvolging Vlaamse Staten-generaal: domein verzekeringen

In het kader van Vlaamse Staten-Generaal voor een betere opvang en begeleiding van verkeersslachtoffers die doorging in het Vlaams Parlement op 16 februari 2007, werden, in samenwerking met Rondpunt, een aantal aanbevelingen gedaan op het vlak van verzekeringen. Op 16 februari 2016 werden deze aanbevelingen geëvalueerd met als doel nieuwe voorstellen tot verbetering te formuleren. Voor verzekeringen werden een aantal knelpunten en uitdagingen geformuleerd. Een algemene aanbeveling voor de hele verzekeringssector heeft betrekking tot de noodzaak van een respectvolle empathische houding vanuit allen die betrokken zijn bij verzekeringskwesties. Zo’n houding beïnvloedt in hoge mate de beleving van verkeersslachtoffers. Verzekeringsmaatschappijen spelen hier een belangrijke rol en vormen vaak de eerste belangrijke schakel in het verdere verloop van het proces. Communicatie staat in deze afhandeling centraal. 

Een deel van de aanbevelingen van de Staten-Generaal wat betreft de verzekeringen werden omgezet in een aantal gedragscodes, die tot stand kwamen vanuit een samenwerking tussen Assuralia, OVK en Rondpunt in 2011. Dit om verkeersslachtoffers ten volle te informeren met betrekking tot hun rechten ten aanzien van de BA-verzekeraar, tijdens de afwikkeling van de procedure. In 2014 werd door Rondpunt een (kleinschalig) evaluatieonderzoek gedaan over deze gedragscode BA-verzekeraars. De evaluatie gebeurde vanuit verschillende perspectieven. Er werd input gegeven door de ombudsdienst van de verzekeraars, de BA-verzekeraars en verkeersslachtoffers. Die evaluatie bracht een aantal knelpunten aan de oppervlakte, die aantonen dat de communicatie en informatie tussen verzekeraars en verkeersslachtoffers nog niet op punt staan. 

Zelf stellen wij, naar aanleiding van de evaluatie van de gedragscode voor verzekeraars, vast dat deze gedragscode te weinig gekend is bij zowel de BA-verzekeraars zelf alsook bij de slachtoffers. Vanuit het perspectief van verkeersslachtoffers is er nog een té grote kloof op te merken wanneer het gaat om vertrouwen in de objectiviteit van de verzekeraars. Hoewel de verzekeraars in de opvolging van de aanbevelingen verbetering beloofden in verband met de informatie en communicatie, is het belangrijk op te volgen in hoeverre deze beloften ook effectief een positieve impact hebben op de beleving en positie van slachtoffers. 

Wetsvoorstel 

Met betrekking tot onderhavig wetsvoorstel kunnen wij instemmen met de overwegingen en doelstellingen van het voorstel. De knelpunten waaraan dit wetsvoorstel tegemoet wil komen, stemmen overeen met de aanbevelingen en overwegingen die wij reeds in het verleden formuleerden naar aanleiding ons evaluatieonderzoek en ons rapport naar aanleiding van de evaluatie van de Staten-Generaal. Wij stellen ons wel vragen naar de concrete en praktische uitwerking van deze formuleringen. Deze lijken ons eerder beperkend en wij vrezen dan ook dat die geen, tot weinig verbetering voor rechtstreeks betrokkenen en verkeersslachtoffers in het bijzonder zal teweegbrengen. Louter het verspreiden van een informatiebrochure rond de diverse aspecten van de procedure lijkt ons niet voldoende. 

We wijzen er tevens op dat er al een hele waaier aan informatie via diverse kanalen beschikbaar is en wij merken dat een te veel aan informatie in die fase van de procedure niet versterkend werkt. Hierbij verwijzen we naar de gedragscode die op een gelijkaardige wijze de kloof inzake communicatie en informatie tussen verkeersslachtoffers en verzekeraar probeert te beperken, en waar wij tot op vandaag nog steeds opmerken dat het ontbreekt aan directe controle en sanctiemechanismes. Onze conclusie is dat vooral goede opvolging nodig is, om wanneer gedragscodes niet geïmplementeerd worden, ze te kunnen opleggen en afdwingen om concrete resultaten te bereiken. Dit geldt eveneens voor het voorliggende wetsvoorstel. Veel bestaande initiatieven en goede bedoelingen lijken inhoudelijk versterkend voor verkeersslachtoffers, maar in de praktijk blijkt dat de praktische implementatie ontoereikend is om een verbetering van de opvang en begeleiding van verkeersslachtoffers te bewerkstelligen.