Afscheid nemen van het lichaam

symbool_voor kinderen en jongeren_website2014(anders)

Of je afscheid wil nemen of een groet wil brengen aan de overleden persoon, is een persoonlijke keuze. Niemand kan dat voor jou bepalen. Je kunt wel vragen om je daarin bij te staan en je voor te bereiden op het zien van je overleden dierbare.
Als het ongeval niet ver van huis is gebeurd, kan het dat je op de hoogte wordt gebracht van het overlijden op het moment dat het lichaam nog op de plaats van het ongeval is. Als je het lichaam wil zien, kan je vragen of de politie je naar de plaats van het ongeval brengt. Volgens de wet Franchimont uit 1998 heb je als nabestaande het recht om het lichaam van je dierbare te zien. Als het onderzoek ter plaatse nog bezig is, kan het dat je het lichaam nog niet mag aanraken. Het is belangrijk dat de politiemensen je goed inlichten over wat wel en niet kan en je voorbereiden op wat je zult zien. Als het lichaam gehavend is, bedekt de politie meestal een deel van het lichaam. Je hebt volgens de wet recht op emotionele ondersteuning door iemand die gespecialiseerd is in slachtofferzorg.   

Bij overlijden in het ziekenhuis, moeten de familieleden de kans krijgen om, onder begeleiding van een arts of verpleegkundige, het slachtoffer te zien wanneer het zich nog in de reanimatiekamer of spoedgevallendienst bevindt.

Wanneer het lichaam in het mortuarium van het ziekenhuis ligt, mag je doorlopend groeten tijdens de openingsuren van het mortuarium. Is het mortuarium niet open, dan is in overleg vaak mogelijk dat je het lichaam een eerste keer ziet buiten de openingsuren. Bij sommige ziekenhuizen kan het lichaam langere tijd in het mortuarium blijven en er worden opgebaard, je kunt kiezen of je dit wil of dat je het lichaam door een begrafenisondernemer laat overbrengen naar een funerarium of rouwcentrum. Als het lichaam maar enkele uren in het mortuarium van het ziekenhuis kan blijven, dan contacteer jij of contacteert het ziekenhuis een begrafenisondernemer, die je zelf kiest, om het lichaam te komen halen.

Ligt het lichaam in een funerarium van een begrafenisondernemer of rouwcentrum, dan kun je overleggen over de bezoekmogelijkheden. Er bestaan rouwcentra met 24-uurkamers, waar je zelf kiest wanneer je het lichaam bezoekt en waar je onbeperkt kan blijven. Je kunt er ook voor kiezen om het lichaam thuis te laten opbaren.

Als er een autopsie op het lichaam gebeurt, heb je recht om het lichaam zowel voor als na de autopsie te zien. De arts die de autopsie uitvoert, moet de sporen hiervan ook zo veel mogelijk wissen.

Neem afscheid van het lichaam zoals jij dat wil. Je kunt het lichaam aanraken, foto’s nemen of een stukje haar afknippen.

Bij overleden slachtoffers met zware verwondingen kan thanatopraxie toegepast worden. Dat is een moderne vorm van verzorgen van de overledene. Bij thanatopraxie is het niet alleen de bedoeling om het eventueel geschonden gelaat zoveel mogelijk te herstellen, maar ook het lichaam zo goed mogelijk te bewaren. Wie namen en adressen wil van begrafenisondernemers die deze techniek toepassen, kan contact opnemen met het Belgisch Instituut voor Thanatopraxie.

Hoe kinderen en jongeren afscheid kunnen nemen van het lichaam.

Wanneer een lichaam is opgebaard in een mortuarium, kunnen ook kinderen een laatste groet brengen aan de overledene. Moedig je kind aan om afscheid te nemen. Een kind kan vaak meer aan dan volwassenen denken. Door de overledene een laatste keer te kunnen zien en misschien voelen, dringt de realiteit beter door en helpt het schrikbeeld dat je kind eventueel heeft weg te nemen. Probeer te achterhalen waarvoor je kind precies bang is, waarom het niet wil gaan. Vertel je kind dat dit de laatste keer is dat het broer, zus, vriend, mama of papa nog eens kan zien.

Maar … respecteer altijd de keuze van je kind. Je kind heeft het recht zelf te beslissen of het wel of niet gaat. Bereid het in elk geval voor op wat het zal zien. Vertel je kind dat het lichaam koud aanvoelt en anders ruikt. Misschien is het lichaam of het gezicht van de overledene verwond. Richt de aandacht van je kind dan op wat voor jullie nog wel herkenbaar is, bijvoorbeeld een hand. 

Enkele tips:    

  • Laat kinderen bij een overlijden zelf beslissen of ze al dan niet afscheid willen nemen van de overledene en/of aanwezig zijn bij de afscheidsplechtigheid;
  • Voor kinderen die de overledene niet willen zien, kan een foto op een later moment belangrijk zijn;
  • Respecteer altijd de keuze van het kind. Zorg ervoor dat het kind op moeilijke momenten bijgestaan wordt door iemand die het vertrouwt en die rustig is;
  • Geef een eerlijk antwoord op alle vragen van het kind. Dat neemt het schrikbeeld dat het eventueel heeft weg.